อดีตปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ชี้การที่ธนาคารโลกปรับให้เวียดนามและฟิลิปปินส์ก้าวสู่กลุ่มประเทศรายได้ปานกลางระดับสูง ไม่ใช่เรื่องของการเปรียบเทียบรายได้กับไทย แต่เป็น “สัญญาณเตือน” ว่าไทยต้องเร่งปฏิรูปการศึกษา หากยังต้องการก้าวสู่ประเทศรายได้สูงภายในปี 2580 (2037)
เมื่อวันที่ 14 ก.ค.2569 ดร.อรรถพล สังขวาสี อดีตปลัดกระทรวงศึกษาธิการ เปิดเผยว่า ประเทศไทยอยู่ในกลุ่มรายได้ปานกลางระดับสูงมาตั้งแต่ปี 2554 แต่ยังไม่สามารถหลุดพ้นกับดักรายได้ปานกลางได้ ขณะที่ประเทศเพื่อนบ้านกำลังเร่งพัฒนาศักยภาพด้านเศรษฐกิจ ผลิตภาพ และกำลังคนอย่างต่อเนื่อง ดังนั้น กระทรวงศึกษาธิการต้องเปลี่ยนบทบาทจากการบริหารสถานศึกษา ไปสู่การเป็น “ผู้นำการพัฒนาทุนมนุษย์ของประเทศ” ทั้งนี้ จากการรายงาน World Development Report 2024 ของธนาคารโลกเสนอแนวทางให้ประเทศรายได้ปานกลางระดับสูงขับเคลื่อนเศรษฐกิจผ่านแนวคิด 3I ได้แก่ Investment การลงทุนในคนและโครงสร้างพื้นฐาน Infusion การนำองค์ความรู้และเทคโนโลยีจากภายนอกมาประยุกต์ใช้ และ Innovation การสร้างนวัตกรรมของตนเอง แต่การจะเดินไปถึงจุดนั้นได้ ระบบการศึกษาต้องยกระดับคุณภาพผู้เรียนก่อน ซึ่งผลการประเมิน PISA 2022 สะท้อนว่า นักเรียนไทยยังมีทักษะพื้นฐานต่ำ โดยมีผู้เรียนที่มีสมรรถนะขั้นต่ำด้านคณิตศาสตร์เพียง 32% การอ่าน 35% และวิทยาศาสตร์ 47% ซึ่งเป็นข้อจำกัดสำคัญต่อการสร้างกำลังคนที่สามารถแข่งขันในเศรษฐกิจยุคใหม่
อดีตปลัด ศธ. กล่าวต่อไปว่า ตนขอเสนอให้กำหนด Education 2030 เป็นวาระแห่งชาติด้านการพัฒนาคน โดยเร่งดำเนินการ 4 ด้านสำคัญ ได้แก่ Competitiveness ยกระดับทักษะพื้นฐาน ภาษาอังกฤษ ดิจิทัล AI และอาชีวศึกษาที่เชื่อมโยงตลาดแรงงาน Resilience ส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตและระบบธนาคารหน่วยกิต Sustainability พัฒนาทักษะรองรับเศรษฐกิจสีเขียวและ BCG และ Humanity พัฒนาความคิดสร้างสรรค์ จริยธรรม การทำงานร่วมกับผู้อื่น พร้อมคืนเวลาให้ครูทำหน้าที่สอนได้เต็มที่
“ผมคิดว่า ภายในปี 2030 ประเทศไทยต้องเห็นผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม ทั้งการลดปัญหาเด็กอ่านไม่ออกคิดเลขไม่ได้ การยกระดับคุณภาพอาชีวศึกษา การเปิดโอกาสให้คนทำงานพัฒนาทักษะได้ตลอดชีวิต และการผลิตกำลังคนที่ตรงกับความต้องการของตลาดแรงงาน พร้อมเตือนว่า หากกระทรวงศึกษาธิการยังวัดความสำเร็จจากจำนวนโครงการหรือการใช้งบประมาณ มากกว่าผลลัพธ์ที่เกิดกับผู้เรียนและผลิตภาพของประเทศ เป้าหมายการก้าวสู่ประเทศรายได้สูงในปี 2037 อาจเป็นเพียงความหวังบนกระดาษเท่านั้น แต่หากผลักดัน Education 2030 อย่างต่อเนื่อง ไทยยังมีโอกาสใช้การศึกษาเป็นกลไกสำคัญในการหลุดพ้นกับดักรายได้ปานกลางได้สำเร็จ”ดร.อรรถพล กล่าว
