เมื่อวันที่ 9 พ.ย.2569 นายประเสริฐ จันทรรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เปิดเผยภายหลังหารือร่วมกับกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) และผู้บริหารระดับสูงของกระทรวงศึกษาธิการ ว่า ที่ประชุมได้หารือภารกิจสำคัญด้านการศึกษา 6 ประเด็น เพื่อขยายโอกาสทางการศึกษา ลดความเหลื่อมล้ำ และพัฒนากำลังคนให้สอดคล้องกับความต้องการของประเทศ โดยให้ความสำคัญกับการช่วยเหลือเด็กนอกระบบ การสนับสนุนทุน ODOS และการศึกษาสำหรับผู้เรียนที่มีความต้องการจำเป็นพิเศษ โดยประเด็นแรกคือการขับเคลื่อน Thailand Zero Dropout เพื่อช่วยเหลือเด็กที่หลุดออกจากระบบการศึกษาประมาณ 600,000 คน ให้กลับเข้าสู่การศึกษาอย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งเป็นภารกิจที่กระทรวงศึกษาธิการ กสศ. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องร่วมกันดำเนินการ ประเด็นที่สองคือ ทุน ODOS ซึ่งเปิดโอกาสให้เด็กทั่วประเทศได้ศึกษาต่อทั้งในและต่างประเทศ โดยทุนรุ่นที่ 3–4 ยังขาดงบประมาณดำเนินโครงการ ขณะเดียวกันต้องเตรียมการสำหรับรุ่นที่ 5–6 ซึ่งจะต้องนำเสนอรัฐบาลพิจารณาสนับสนุน รวมถึงแนวทางหารายได้จากการออกสลากพิเศษตามกรอบที่คณะรัฐมนตรีเคยให้ไว้
รมว.ศึกษาธิการ กล่าวต่อไปว่า นอกจากงบประมาณแล้ว ต้องเตรียมความพร้อมผู้รับทุนก่อนเข้าสู่การศึกษาจริง โดยเฉพาะทักษะภาษา เนื่องจากที่ผ่านมาแม้มีโควตา แต่ผู้เรียนยังต้องได้รับการพัฒนาความพร้อม โดยเฉพาะสายอาชีวศึกษา ต้องพิจารณาทางเลือกประเทศและสาขาวิชาที่สอดคล้องกับความถนัดของเด็กและความต้องการของตลาดแรงงานมากขึ้น ซึ่งประเทศจีนเป็นหนึ่งในประเทศที่น่าสนใจ เนื่องจากอยู่ใกล้ประเทศไทย มีการลงทุนจำนวนมาก และมีค่าใช้จ่ายในการศึกษาต่อหัวต่ำกว่าประเทศในแถบยุโรป จึงเป็นโอกาสในการพัฒนากำลังคน อย่างไรก็ตาม แนวทางขยายทางเลือกการศึกษาต่อต่างประเทศยังต้องพิจารณาตามงบประมาณที่ได้รับ ประเด็นที่สามคือ การปฏิรูปการจัดสรรงบประมาณเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ รวมถึงเงินอุดหนุนรายหัวและการช่วยเหลือนักเรียนยากจน เพื่อให้การจัดสรรทรัพยากรตอบโจทย์ผู้เรียนที่ขาดโอกาสมากขึ้น ประเด็นที่สี่ คือความร่วมมือด้านการวิจัยการศึกษา โดยมุ่งนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์ในการพัฒนาการศึกษาอย่างเป็นรูปธรรม ประเด็นที่ห้าคือ การผลิตและพัฒนาครู โดยต่อยอดโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และประเด็นที่หกคือ การพัฒนากำลังคนสายอาชีวศึกษา ทั้งครูและผู้เรียน ให้มีทักษะพร้อมเข้าสู่ตลาดแรงงาน รองรับโอกาสทั้งในประเทศและต่างประเทศ รวมถึงสาขาเทคโนโลยี เช่น หุ่นยนต์และโดรน
นายประเสริฐ กล่าวอีกว่า สำหรับการเพิ่มโอกาสให้เยาวชนพิการและผู้เรียนที่มีความต้องการจำเป็นพิเศษ ซึ่ง กสศ. ได้ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา (สอศ.) พัฒนาสถานศึกษาต้นแบบประมาณ 10 แห่ง กระจายทุกภูมิภาค พร้อมสนับสนุนทุนการศึกษาปีละ 200 ทุน เพื่อให้ผู้เรียนได้ศึกษาต่อเนื่องจนจบระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) และมีทักษะประกอบอาชีพ การดำเนินงานให้ความสำคัญกับระบบแนะแนวและส่งต่อผู้เรียนอย่างต่อเนื่อง ควบคู่กับการดูแลป้องกันการหลุดออกจากระบบ โดยจัดความช่วยเหลือตามความต้องการของแต่ละบุคคล เช่น ครูล่ามภาษามือสำหรับผู้เรียนที่มีความบกพร่องทางการได้ยิน การอำนวยความสะดวกด้านการเคลื่อนไหว และการสนับสนุนครูด้านการศึกษาพิเศษ โดยผลการดำเนินงานระยะแรกที่นำมาหารือพบว่า เมื่อมีระบบดูแลสนับสนุนครบทุกมิติ ผู้เรียนกลุ่มนี้สามารถมีงานทำหลังสำเร็จการศึกษาได้ถึงร้อยละ 90 ทั้งการเป็นบาริสต้า พนักงานสำนักงาน และผู้ประกอบการ เช่น การเปิดร้านเบเกอรี่ ดังนั้นที่ประชุมจึงต้องหาแนวทางขยายผลให้เยาวชนพิการเข้าถึงโอกาสมากขึ้น พร้อมพัฒนาความพร้อมของสถานศึกษา ทั้งอุปกรณ์ สภาพแวดล้อม บุคลากร และระบบช่วยเหลือผู้เรียน นอกจากนี้ ยังมีแนวคิดเพิ่มหลักสูตรระยะสั้นและการเรียนแบบโมดูล ให้ผู้เรียนสะสมทักษะเป็นส่วน ๆ และนำไปประกอบอาชีพได้ ควบคู่กับการส่งเสริมการศึกษาแบบเรียนรวม ให้ผู้เรียนพิการและผู้เรียนทั่วไปเรียนร่วมกัน โดยมีระบบสนับสนุนที่เหมาะสม ส่วนทุน ODOS ผู้เรียนที่มีความพิการสามารถรับการสนับสนุนได้ตามเงื่อนไขและสิทธิของทุน รวมถึงกรณีสอบเข้ามหาวิทยาลัยในประเทศไทยได้
