เมื่อวันที่ 7 พ.ค.2569 ดร.อรรถพล สังขวาสี อดีตปลัดกระทรวงศึกษาธิการ เปิดเผยว่า ปัญหา Climate Change หรือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ไม่ควรถูกมองเป็นเพียงประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมอีกต่อไป แต่กำลังกลายเป็น “ความเสี่ยงเชิงระบบ” ที่ส่งผลโดยตรงต่อคุณภาพการศึกษา ความต่อเนื่องของการเรียนรู้ ความปลอดภัยของนักเรียน และความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา โดยเฉพาะในประเทศที่เผชิญภัยพิบัติรุนแรง ทั้งน้ำท่วม ภัยแล้ง คลื่นความร้อน และฝุ่นควัน
ดร.อรรถพล กล่าวว่า ปัจจุบันหลายประเทศทั่วโลกเริ่มได้รับผลกระทบจาก Climate Change ต่อระบบการศึกษาอย่างชัดเจน ทั้งการปิดโรงเรียน การเลื่อนเปิดภาคเรียน การลดเวลาเรียน อาคารเรียนเสียหาย รวมถึงปัญหาสุขภาพกายและสุขภาพจิตของผู้เรียน โดยข้อมูลปี 2024 ระบุว่า มีนักเรียนกว่า 242 ล้านคน ใน 85 ประเทศ ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์สภาพอากาศสุดขั้ว เช่น พายุ น้ำท่วม คลื่นความร้อน และภัยแล้ง และวันนี้ Climate Change ไม่ได้กระทบแค่สิ่งแวดล้อม แต่กระทบห้องเรียน กระทบเวลาเรียน กระทบครู กระทบเด็ก และกระทบอนาคตของประเทศ หากโรงเรียนเปิดไม่ได้อย่างปลอดภัย เด็กเดินทางมาเรียนไม่ได้ หรือครูไม่มีเครื่องมือรับมือ ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาจะยิ่งรุนแรงขึ้น
อดีตปลัดกระทรวงศึกษาธิการ กล่าวต่อไปว่า ประเทศไทยกำลังเผชิญความเสี่ยงด้านภูมิอากาศมากขึ้น ทั้งน้ำท่วมซ้ำซาก ความร้อนสูง ภัยแล้ง การกัดเซาะชายฝั่ง และฝุ่นควัน โดยเฉพาะโรงเรียนในพื้นที่ชนบท พื้นที่เสี่ยงภัย และโรงเรียนขนาดเล็ก ซึ่งมักขาดทรัพยากรในการป้องกันและฟื้นฟู ทั้งนี้ เหตุการณ์น้ำท่วมภาคใต้ปี 2568 ถือเป็นสัญญาณเตือนสำคัญ เพราะมีนักเรียนได้รับผลกระทบเกือบ 148,000 คน ครู 8,290 คน และโรงเรียนกว่า 1,090 แห่งได้รับผลกระทบจากอุทกภัย ขณะที่หลายโรงเรียนยังขาดระบบน้ำสะอาด ระบบเตือนภัย และแผนรับมือภัยพิบัติที่ชัดเจน
“เสนอให้กระทรวงศึกษาธิการเร่งยกระดับ Climate Change เป็นวาระสำคัญของการบริหารการศึกษา โดยเร่งดำเนินการ 4 ด้านหลัก ได้แก่ การจัดทำแผนที่ความเสี่ยงของสถานศึกษาทั่วประเทศ การพัฒนาโรงเรียนให้เป็น Climate-resilient School การจัดทำแผนความต่อเนื่องทางการศึกษา (Education Continuity Plan) สำหรับทุกโรงเรียน และการบูรณาการเรื่อง Climate Change การลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติ และการสร้างภูมิคุ้มกันทางจิตใจ เข้าไปในหลักสูตรและการพัฒนาครู เพราะการศึกษาต้องไม่รอให้เกิดวิกฤตขึ้นก่อนแล้วค่อยแก้ไข แต่ต้องออกแบบระบบให้พร้อมรับโลกใหม่ตั้งแต่วันนี้ เพราะ Climate Change คือบททดสอบสำคัญว่า ระบบการศึกษาจะสามารถปกป้องเด็ก ครู และโรงเรียนได้มากแค่ไหนในอนาคต” ดร.อรรถพล กล่าวทิ้งท้าย
